İş Makinesi Kiralamada Sigorta: Neyi Kapsar, Muafiyet Nedir?

"Makine sigortalı" cümlesi tek başına hiçbir şey ifade etmez. Önemli olan üç şeydir: kapsam, muafiyet tutarı ve üçüncü şahıs sorumluluğunun kimde olduğu. Bu üçü yazılı değilse sigorta konuşulmamış demektir.

Üç ayrı sigorta karıştırılıyor

Birinci sigorta neredeyse her zaman kiralayandadır. İkincisi tartışmalıdır ve en pahalı olanıdır. Makine bir yan binaya, park hâlindeki araca veya yeraltı hattına zarar verirse bedeli kim ödeyecek — bu soru sözleşmede cevaplanmalı.

Muafiyet (tenzili muafiyet) nedir?

Sigortanın ödemeye başladığı eşiktir. Muafiyet altındaki hasarı sigorta karşılamaz; o tutarı taraflardan biri cebinden öder.

Örnek: muafiyet 50.000 TL ise, 30.000 TL'lik bir hidrolik hasarını sigorta ödemez. Sözleşmede "muafiyet altındaki hasar kiracıya aittir" yazıyorsa, bu tutar sizden çıkar.

Sorulacak soru: "Muafiyet ne kadar ve muafiyet altındaki hasar kimde?"

Sigortanın kapsamadıkları

• Kullanım hatası. Yanlış kullanılmış hidrolik sistem, zorlanmış bom, yağsız çalıştırma. Bunlar kapsam dışıdır ve fatura kullanana çıkar.
• Belgesiz operatör. Operatör belgesi olmayan kişinin kullandığı makinede oluşan hasarda sigorta ödeme yapmayabilir.
• Hırsızlık ve kasıt. Genellikle ayrı poliçe gerekir.
• Şantiye koşullarından doğan hasar. Beyan edilmemiş zemin koşulu, bildirilmemiş yeraltı hattı.
• Sözleşme dışı kullanım. Makineyi başka şantiyeye götürmek, başkasına devretmek, sözleşmede yazan işin dışında kullanmak.

Bu son madde önemlidir: kiralık makineyi habersiz başka bir şantiyeye taşımak sigortayı geçersiz kılabilir.

Üçüncü şahıs sorumluluğu: en pahalı kalem

Makinenin kendisi hasar görürse bedeli bellidir. Ama makine bir yeraltı doğalgaz hattını patlatırsa, bir istinat duvarını devirirse veya komşu binaya zarar verirse tutar önceden kestirilemez.

Kritik nokta: yeraltı altyapısının yerini bildirmek genellikle şantiye sahibinin sorumluluğundadır. Bildirilmemiş bir hattın kesilmesinden doğan zarar, çoğu sözleşmede kiracıya kalır.

Kazıya başlamadan önce ilgili kurumlardan altyapı bilgisi almak, sigortadan daha ucuz bir korumadır.

Hasar anında ne yapılmalı

1. Makineyi durdurun. Çalışmaya devam etmek küçük bir hasarı büyütür.
2. Fotoğraf çekin. Hasarın kendisi, çevresi, zemin durumu, saat sayacı.
3. Kiralayan firmaya hemen haber verin. Sigorta bildirim süreleri vardır; geciken bildirim ödemeyi düşürebilir.
4. Üçüncü şahıs zararı varsa tutanak tutun. Gerekiyorsa kolluk çağırın.
5. Kendi başınıza onarım yaptırmayın. Yetkisiz onarım sigortayı geçersiz kılar.

Sözleşmeden önce sorulacak 5 soru

1. Makine hangi sigortalarla, hangi limitle sigortalı?
2. Muafiyet tutarı ne kadar, muafiyet altı kimde?
3. Üçüncü şahıs mali mesuliyet kimde ve limiti ne?
4. Operatörlü kiralamada operatörün iş kazası sigortası kimde?
5. Hangi durumlar sigorta kapsamı dışında?

Bu maddelerin sözleşmedeki karşılığı: Kiralama sözleşmesinde bulunması gereken 12 madde

Bizim uygulamamız: Kiralama şartları

Poliçeyi görmeden anlaşmayın

"Sigortalı" beyanı yeterli değildir. Sözleşme öncesi poliçe örneğini isteyin ve şu üç satıra bakın:

1. Sigortalı kıymet. Makinenin poliçedeki değeri, gerçek değerinin altındaysa hasar oranlı ödenir. 2 milyonluk makine 1 milyona sigortalıysa, 400 binlik hasarın ancak yarısı ödenir.
2. Muafiyet. Tutar ve tipi (sabit mi, yüzde mi).
3. Coğrafi kapsam. Poliçe hangi bölgeyi kapsıyor? Yurt dışı işlerde bu kritik.

Yurt dışı işlerde ek sigortalar

Makineyi sınır ötesine götürüyorsanız yurt içi poliçe genellikle yetmez:

• Nakliyat sigortası. Yol boyunca ve gümrükte oluşacak hasar.
• Coğrafi genişletme zeyilnamesi. Mevcut poliçenin hedef ülkeyi kapsaması için.
• Yerel zorunlu sigortalar. Bazı ülkeler kendi zorunlu üçüncü şahıs poliçesini ister.

Bu üçü, sınır ötesi işlerde en sık atlanan kalemlerdir. Mobilizasyon planlanırken sigorta da planlanmalı.

Sık sorulanlar

Muafiyeti düşürebilir miyim?

Genellikle evet — prim artışı karşılığında. Uzun dönem ve yüksek riskli işlerde bunu istemeye değer. Kiralayan firmaya sorun; fark bedelini kira içine yansıtabilirler.

Operatör hatası mı, makine arızası mı — kim karar veriyor?

Uygulamada eksper karar verir. Bu yüzden hasar anında fotoğraf ve tutanak kritik: eksper olay yerine geldiğinde ortam çoktan değişmiş olur. Saat sayacı görüntüsünü de alın.

Yeraltı hattını kestik, kim öder?

Çoğu sözleşmede, hattın yerini bildirmek şantiye sahibinin sorumluluğundadır. Bildirilmiş bir hattı kesmek kullanım hatasıdır; bildirilmemiş bir hat için sorumluluk genellikle bildirmeyene aittir. Kazı öncesi altyapı sorgusu yaptırmak, her iki taraf için de en ucuz korumadır.

Makine çalınırsa ne olur?

Hırsızlık çoğu makine poliçesinde kapsam dışıdır veya ayrı teminat gerektirir. Şantiyede gece bekçisi yoksa ve makine açık alanda kalıyorsa, bunu baştan konuşun.

Sözleşme maddeleri: 12 maddelik kontrol listesi