İş Makinesi Kiralama Sözleşmesinde Bulunması Gereken 12 Madde

Kiralamada yaşanan anlaşmazlıkların neredeyse tamamı, sözleşmede yazmayan bir maddeden çıkar. "Böyle konuşmuştuk" cümlesi, faturaya itiraz ederken işe yaramaz. İmzalamadan önce şu on iki başlığın karşılığını arayın.

1. Makinenin kimliği

Marka, model, model yılı, seri numarası ve saat sayacı değeri. "Bir ekskavatör" yazan sözleşme, sözleşme değildir. Hangi makinenin geleceğini bilmezseniz, gelen makinenin uygun olup olmadığını da tartışamazsınız.

2. Süre tanımı

Bir gün kaç saat, bir hafta kaç gün, bir ay kaç gün? Sektörde günde 8 saat yaygındır ama bu bir kanun değil. Rakamla yazılmalı.

3. Fazla mesai ücreti

Günlük saati aşan çalışmanın saat ücreti. Sıkışık programda bu kalem faturanın üçte birine ulaşabilir. Sonradan konuşulan fazla mesai her zaman pahalıdır.

4. Nakliye

Gidiş ve dönüş ayrı ayrı yazılmalı. Kim üstleniyor, bedeli ne, boşa çıkan sefer nasıl ücretlendiriliyor? Lowbed nakliyede maliyeti belirleyen etkenler

5. Yakıt

Kimde, makine nasıl teslim ediliyor, nasıl iade edilecek? Yaygın uygulama "dolu al, dolu ver"dir. Eksik iade edilen yakıtın nasıl faturalanacağı da yazılmalı.

6. Operatör

Operatörlü ise: günlük çalışma saati, yemek ve konaklama kimde, operatör değişimi nasıl bildirilir.
Operatörsüz ise: belgeli operatör bulundurma yükümlülüğü ve belgesiz kullanımın sonuçları.
Karar için: Operatörlü mü, operatörsüz mü?

7. Sigorta ve muafiyet

Hangi sigortalar var, limitleri ne, muafiyet tutarı kaç ve muafiyet altındaki hasar kimde? Üçüncü şahıs mali mesuliyeti ayrıca yazılmalı. Sigorta neyi kapsar?

8. Bakım ve arıza

• Periyodik bakım kimde?
• Arıza bildirimi kaç saatte müdahale ediliyor?
• Duruş süresi kira bedelinden düşülüyor mu?
• Giderilemeyen arızada muadil makine geliyor mu?
• Kullanım hatası nasıl tespit edilecek?

Sekizinci maddenin üçüncü satırı en önemlisidir. Duruş süresi düşülmüyorsa, arızalı makinenin parasını siz ödersiniz.

9. Kullanım sınırları

Makine hangi şantiyede kullanılacak, başka yere taşınabilir mi, üçüncü kişiye devredilebilir mi? Habersiz taşıma sigortayı geçersiz kılabilir.

10. Teslim ve iade tutanağı

Her iki yönde de: saat sayacı değeri, yakıt durumu, mevcut hasarların fotoğraflı kaydı, ekipman listesi (kova, kırıcı, ataşman). İmzasız teslim, iade sırasında tartışma demektir.

11. İptal ve erken iade

• Sevkiyat öncesi iptalde ücret var mı?
• Makine yola çıktıktan sonra iptalde ne oluyor?
• Erken iadede asgari süre şartı var mı?
• Süre uzatımı nasıl talep edilir, fiyat değişir mi?

12. Ödeme ve teminat

Vade, fatura dönemi, gecikme faizi, teminat tutarı ve teminatın ne zaman iade edileceği. Uzun dönem işlerde hakediş usulü çalışılıyorsa hakediş tarihleri.

---

Yazılı olmayan üç şey daha

Sözleşmede yeri olmayan ama teklif aşamasında netleştirilmesi gereken:

• Şantiye koşullarının beyanı. Zemin durumu, yeraltı altyapısı, erişim yolu. Beyandan farklı çıkarsa maliyet değişir.
• İSG sorumluluğu. Şantiye güvenliği, saha amiri, acil durum planı.
• İletişim. Arıza veya sorun anında kime, hangi numaradan ulaşılacak.

Kısa kontrol listesi

İmzadan önce hızlıca:

[ ] Makinenin marka/model/seri no yazıyor
[ ] Gün kaç saat, rakamla yazıyor
[ ] Fazla mesai saat ücreti var
[ ] Nakliye gidiş-dönüş ayrı yazıyor
[ ] Yakıt teslim/iade koşulu net
[ ] Operatör durumu ve sorumluluğu belli
[ ] Sigorta muafiyeti rakamla yazıyor
[ ] Üçüncü şahıs sorumluluğu kimde, yazıyor
[ ] Duruş süresi kiradan düşülüyor
[ ] Teslim tutanağı formatı ekte
[ ] İptal ve erken iade koşulları var
[ ] Ödeme vadesi ve teminat yazılı

On iki kutunun hepsi işaretlenmiyorsa, eksik olanı sorun. Eksik madde çoğu zaman kötü niyetten değil, alışkanlıktan yazılmamıştır — sorduğunuzda eklenir.

Bizim standart şartlarımız: Kiralama şartları

Sözleşmeye eklenmesi işinize yarayacak üç madde

Süre uzatımı

İş uzarsa ne olacağı baştan yazılmalı: aynı fiyattan devam mı, yeni fiyat mı? Uzatma talebini kaç gün önce bildirmeniz gerekiyor? Sıkışık dönemde makine başkasına verilmişse ne olacak?

Muadil makine

Sözleşmede yazan makine gelmezse — arıza, gecikme veya başka bir sebeple — muadil makine hangi şartlarda kabul edilecek? "Muadil" tanımı belirsizse, bir sınıf küçük makine gönderilip iş uzayabilir.

Saat limiti

Aylık kiralamada bazı firmalar saat limiti uygular (örneğin ayda 200 saat). Limitin olup olmadığı, aşımın nasıl ücretlendirildiği sözleşmede olmalı. Yoğun çalışacaksanız bu madde faturayı ciddi biçimde etkiler.

Teslim tutanağında ne olmalı?

Tutanak, iade sırasındaki tartışmaların tamamını önler. İçinde:

• Tarih, saat, taraflar ve imzalar
• Saat sayacı değeri (fotoğraflı)
• Yakıt seviyesi
• Mevcut hasar ve çizikler — fotoğraflı, tarihli
• Teslim edilen ekipman listesi: kova(lar), kırıcı, ataşman, anahtar, belgeler
• Lastik/palet durumu
• Varsa eksik veya arızalı parçalar

İade sırasında aynı tutanak yeniden doldurulur ve karşılaştırılır. Fotoğrafsız tutanak yarım tutanaktır.

Sık sorulanlar

Sözleşme olmadan makine kiraladım, riskim ne?

Hasar, gecikme veya fazla mesai tartışmasında elinizde yazılı hiçbir şey olmaz. Sözlü anlaşma hukuken geçersiz değildir ama ispatı zordur. En azından WhatsApp yazışmasıyla süre, fiyat ve kapsamı yazılı hâle getirin.

Kiralayan firma kendi sözleşmesini dayatıyor, değiştirebilir miyim?

Çoğu firma standart bir metin kullanır ama maddeleri tartışmaya açıktır. Bu on iki başlıktan eksik olanları sorduğunuzda genellikle eklenir — eksiklik çoğu zaman kötü niyetten değil, alışkanlıktan kaynaklanır.

Teminat ne zaman iade edilir?

İade tutanağı imzalandıktan ve varsa hasar tespiti tamamlandıktan sonra. Süre sözleşmede yazılı olmalı; "hasar tespitinden sonra" ifadesi belirsizdir ve teminatın aylarca bekletilmesine yol açabilir.

Makineyi başka şantiyeye taşıyabilir miyim?

Sözleşmede aksi yazmıyorsa hayır. Habersiz taşıma sigortayı geçersiz kılabilir ve sözleşmeye aykırılık oluşturur. Taşımanız gerekiyorsa önceden yazılı onay alın.